Role systemu Microsoft Windows Server 2003

    Windows Server 2003 jest wydajnym i elastycznym systemem serwerowym. Znacząco różni się od systemów biurkowych, takich jak Windows XP czy Windows Vista. Posiada szereg ulepszeń i rozszerzeń funkcjonalnych. Jest podstawą systemów z rodziny Windows Serwer. Został on wydany w czterech wersjach:
 

• Windows Server 2003 Standard Edition - jest podstawowym zmiennikiem Windows 2000 Server, posiada bogaty zestaw funkcji i opcji konfiguracyjnych, obsługuje maksymalnie 2 procesory oraz 4GB pamięci operacyjnej.
• Windows Server 2003 Enterprise Edition - posiada rozszerzoną funkcjonalność niż wersja Standard Edition o obsługę klastrów serwerowych, usług wielokatalogowych oraz serwera plików dla komputerów Macintosh. Wspiera niejednolity dostęp do pamięci, obsługę procesorów 64 bitowych Intel Itanium, może wykorzystywać do 32GB pamięci RAM przy zastosowaniu procesorów x86 lub 64GB RAM przy wykorzystaniu procesorów Itanium. Obsługuje maksymalnie 8 procesorów.
• Windows Server 2003 Datacenter Edition - zawiera wsparcie dla obsługi dużych pamięci RAM (64GB przy procesorach x86 lub 128GB przy procesorach Itanium), minimalna obsługa to 8 procesorów, maksymalna to 32 procesory w pojedynczym systemie, posiada ulepszone funkcje klastra. Jest to najbardziej rozbudowana wersja systemu Windows Server 2003.
• Windows Server 2003 Web Edition - zaprojektowany do udostępniania usług sieci Web, zawiera Microsoft .NET Framework, Microsoft Internet Information Services (IIS), ASP.NET i funkcje równoważenia obciążeń sieciowych. Nie posiada jednak innych ważnych cech w tym Active Directory przez co serwer ten nie może stać się kontrolerem domeny. Może on jednak należeć do domeny. Kluczowymi cechami dostępnymi w tej wersji są System szyfrowania plików, Pulpit zdalny oraz Rozproszony system plików. Obsługuje maksymalnie 2GB pamięci RAM oraz dwa procesory.

    Podczas instalacji dowolnej wersji systemu Windows Server 2003, należy skonfigurować go do roli, jaką będzie pełnił. Serwer może zostać przypisany do grupy roboczej lub domeny. W tym drugim przypadku komputery mogą być zarządzane zbiorowo poprzez kontrolery domeny. Kontrolery domeny sterują dostępem do zasobów sieciowych oraz do sieci katalogowej bazy danych. Podczas instalacji systemu należy określić czy będzie on systemem samodzielnym, kontrolerem domeny czy serwerem członkowskim będącym częścią domeny. Serwery samodzielne nie należą do żadnej domeny. W systemie Windows Server 2003 nie określa się głównego kontrolera domeny tak jak to było w Windows NT. Tu istnieje system replikacji oparty na wielu kontrolerach domeny. Zmiany wprowadzone w dowolnym z nich zostają replikowane do pozostałych kontrolerów. Replikacji podlega cały katalog zwany magazynem danych. Możliwe jest także wypromowanie serwera członkowskiego do funkcji kontrolera domeny, bez konieczności przeinstalowania systemu. Wystarczy na serwerze zainstalować komponent Active Directory. Zabieg odwrotny możliwy jest tylko wtedy, gdy nie jest to ostatni kontroler domeny. Aby obniżyć kontroler domeny do serwera członkowskiego klikamy menu Start, następnie Uruchom i wpisujemy w polu tekstowym dcpromo, po czym klikamy OK.
    Aby skonfigurować Windows Server 2003 do usługi jaką ma pełnić klikamy menu Start, następnie Narzędzia administracyjne, Kreator konfigurowania serwera. Teraz klikamy dwukrotnie przycisk Dalej, aby serwer zgromadził informacje o pełnionych obecnie rolach. Po kilku sekundach pojawi się lista dostępnych ról pokazująca czy zostały one skonfigurowane.
 

    Aby dodać nową rolę serwera klikamy na nią w kolumnie Rola serwera, po czym klikamy przycisk Dalej. Następnie należy postępować zgodnie ze wskazówkami kreatora. Każdą rolę konfiguruje się w inny sposób. Jeżeli chcemy usunąć rolę postępujemy analogicznie (zaznaczamy ją i klikamy Dalej). Należy przeczytać ostrzeżenie o konsekwencjach usunięcia roli.
    Windows Server 2003 może pełnić jedną lub wiele ról:
 

• Serwer aplikacji - udostępnia aplikacje Web, aplikacje rozproszone oraz usługi XML. Gdy chcemy skonfigurować tę rolę serwera, zostaną automatycznie dołączone komponenty IIS, COM+ oraz Microsoft.NET Framework. Możliwe będzie także włączenie lub zablokowanie ASP.NET i dołączenie Microsoft Front Page Server Extensions.
• Serwer DHCP - czyli Dynamic Host Configuration Protocol - automatyczne przypisywanie adresów IP dla komputerów klienckich. Podczas konfiguracji uruchomiony zostanie Kreator nowych zakresów.
• Serwer DNS - przetwarza nazwy DNS na odpowiadające im adresy IP i vice versa. Jest niezbędnym składnikiem usługi Active Directory.
• Kontroler domeny - służy do zarządzania udostępnionymi zasobami, grupami, użytkownikami i komputerami w domenie. Zawiera magazyn katalogu i udostępnia usługi katalogowe. Podczas instalacji tej roli zostanie zainstalowany serwer DNS oraz Active Directory.
• Serwer plików - udostępnia i zarządza dostępem do plików, umożliwia skonfigurowanie funkcji indeksujących oraz przydziałów dyskowych. Można także dołączyć narzędzia oparte o technologie Web, co powoduje zainstalowanie IIS i włączenie obsługi ASP.
• Serwer pocztowy (POP3 i SMTP) - pozwala klientom POP3 na wysyłanie i odbieranie poczty w domenie. Instalacja tej opcji wymaga skonfigurowania skrzynek pocztowych oraz zdefiniowania domyślnej domeny wymiany poczty. Jest to dobre rozwiązanie dla małych organizacji, jednak, gdy chcemy konfigurować serwer pocztowy dla dużych firm, lepiej jest zastosować Microsoft Exchange Server dający zaawansowane możliwości konfigurowania i większą elastyczność.
• Serwer wydruku - steruje dostępem do drukarek sieciowych i kolejek wydruków. Umożliwia szybką konfiguracje drukarek i sterowników, które udostępnia dany serwer.
• Serwer dostępu zdalnego / sieci VPN - struje wirtualnymi sieciami prywatnymi, zarządza dostępem telefonicznym i przekierowuje ruch sieciowy. Opcja ta uruchamia Kreator instalacji Usługi routingu i dostępu zdalnego, co pozwala na konfiguracje połączeń przychodzących i wychodzących lub blokowanie połączeń zewnętrznych.
• Węzeł klastra serwerów - uruchamia Kreator nowego klastra pozwalający utworzyć klaster lub Kreator dodawania węzłów, umożliwiając dołączenie do już istniejącego klastra. Rola ta jest dostępna tylko w wersji Windows Server 2003 Enterprise Edition i Datacenter Edition.
• Serwer multimediów strumieniowych - rola dostępna tylko w wersjach Enterprice i Standard Edition, umożliwia udostępnianie informacji w postaci strumienia danych, innym serwerom w internecie lub sieci lokalnej. Opcja ta zainstaluje komponent Windows Media Services.
• Serwer terminali - instaluje komponent usług terminalowych, obsługuje zadania dla wielu komputerów klienckich działających w trybie usług terminalowych.
• Serwer WINS - Windows Internet Name Service - przekształca nazwy NetBIOS na adresy IP i odwrotnie.

    Zainstalowane role mogą być konfigurowane za pomocą narzędzia Zarządzanie tym serwerem. Jest to zaawansowany program umożliwiający w jednym miejscu zarządzanie zainstalowanymi rolami a także instalacje nowych ról. Uruchamiamy go klikając menu Start, następnie Zarządzanie tym serwerem.

    Program do zarządzania poszczególnymi rolami używa przystawek do konsoli MMC, dostępnych w Panelu sterowania. Jeżeli chcemy sami otworzyć przystawkę np. do konfigurowania usług systemowych klikamy menu Start następnie Uruchom, wpisujemy mmc i klikamy OK. Uruchomiona zostanie pusta konsola mmc. Teraz, aby dodać przystawkę z menu Plik wybieramy Dodaj/Usuń przystawkę i w nowym oknie klikamy przycisk Dodaj. Po wybraniu interesujących nas przystawek klikamy przycisk OK.
 

    Konsole z wybranymi przystawkami możemy zapisać na dysku. System Windows Server 2003 R2 jest zaktualizowanym systemem Windows Server 2003 z dodatkiem SP1. Posiada on dodatkowe funkcje, które ułatwiają zarządzanie systemem. Aby doinstalować nowe funkcje klikamy menu Start, następnie Panel Sterowania. Teraz klikamy ikonę Dodaj/Usuń programy. Z lewej strony okna wybieramy Doda/Usuń składniki systemu Windows, co uruchomi Kreator instalacji składników Windows. Po zaznaczeniu interesujących nas składników klikamy Dalej, gdy pojawi się monit o włożenie płyty instalacyjnej Windows Server 2003, wkładamy płytę i klikamy OK. Gdy składniki się zainstalują klikamy Zakończ.
    Wśród funkcji dodanych do wersji Relase 2 należy wyróżnić:

• Menedżer zasobów serwera plików - jest to usprawniony system do zarządzania przydziałami dysku dla pojedynczych folderów, zbiorów folderów i woluminów. Przydziały mogą zostać zdefiniowane ze względu na folder lub na użytkownika. Możliwe jest generowanie raportów o wykorzystaniu przestrzeni dyskowej a także automatyczne tworzenie przydziałów.
• Zarządzanie DFS - jest to ulepszony mechanizm zarządzania rozproszonymi systemami plików. Usprawniony został system replikacji plików, dzięki czemu kopiowani dużych plików lub dużej liczby plików między maszynami przebiega szybciej.
• Zarządzanie drukowaniem - jest to scentralizowany interfejs służący do zarządzania serwerami wydruków, związanymi z nimi drukarkami i kolejkami wydruków, pracujących pod kontrolą systemu Windows 2000 lub późniejszego. Dostępna jest też funkcja automatycznego wykrywania drukarek, która sama dodaje drukarkę do serwera wydruku.
• Zarządzanie serwerem plików - to interfejs dla menedżera zarządzania rozproszonym systemem plików, menedżera zasobów serwera plików, menedżera magazynu dla sieci magazynowych. Umożliwia także rozszerzone zarządzanie udostępnionymi folderami i dyskami.
• Menedżer magazynu dla SAN - jest to scentralizowany interfejs do zarządzania urządzeniami SAN (Storage Area Network). Umożliwia, przeglądanie, tworzenie i zarządzanie logicznymi numerami jednostek oraz administrowanie urządzeniami SCSI.

    Windows Server 2003 może udostępniać wiele usług. Posiada duże możliwości w konfigurowaniu ról sieciowych. Jednak w niektórych sytuacjach lepiej jest stosować systemy wyspecjalizowane do pełnienia pewnej roli (np. dla serwera poczty - Microsoft Exchange Server). Bardzo duże możliwości do kontroli zasobów dyskowych na wielu komputerach daje usług Active Directory, która w tej wersji systemu została rozbudowana o nowe funkcje. Uniwersalność systemu Windows Server 2003 zdecyduje o jego dalszym rozwoju.